با توجه به اهميت دينى و معنوى حجاز براى مسلمانان ، رقابت ميان دو دولت عباسى - فاطمى بالا گرفت و هدف هر كدام آن بود كه افتخار ادارهء مقدّسات اسلامى را از آن خود كنند ، هرچند اين كار هزينه مالى گزافى در بر داشت و آنان ناگزير از تأمين آن بودند . هر كدام از دو دولت عباسى و فاطمى ، تمايل بسيارى براى حاكميت بر حجاز داشتند و بر آن بودند كه نامشان در منابر مكه برده شود ، چرا كه آمدن نامشان در خطبه ، بيانگر سيادت دينى و سياسى وى به عنوان پيشواى امت اسلامى بود و اهميت دينى بسيار داشت . در آن زمان ، چنين شهرت يافته بود كه امير المؤمنين حقيقى كسى است كه مالك حرمين شريفين در مكه مدينه بوده و نامش بر منابر آن دو شهر برده شود ، « 1 » چرا كه آنجا قبله‌گاه و كانون توجه همه مسلمانان بود . به علاوه ، حاكميت بر حجاز براى فاطميان از اين لحاظ اهميت داشت كه مدينه ، محل مرقد فاطمهء زهرا عليها السلام بود كه آنان نامشان را از ايشان گرفته بودند . « 2 » وظيفهء اميرالمؤمنين آن بود كه مقدّسات اسلامى را اداره كرده و هزينه مالى گزاف آن را بپردازد . شاهد اين مدعا پول‌هاى هنگفتى بود كه سالانه همراه هدايا و بخشش‌ها و خلعت‌ها ، از سوى حكومت مركزى براى حكّام و اهالى حجاز به آن منطقه فرستاده مىشد ، به طورى كه وقتى ارسال اين پول قطع مىشد ، سيادت آنان دچار مخاطره

--> ( 1 ) . مسعودى ، مروج ، ج 1 ، ص 162 ؛ متز ، همان ، ج 1 ، ص 23 ج 24 ؛ ماجد عبدالمنعم ، ظهور خلافة الفاطميين ، ص 219 ؛ مناوى ، الوزارة و الوزراء فى العهد العباسى ، ص 210 ؛ در باره اهميت حجاز در نگاه فاطميان بنگريد : ماجد ، السجلات المستنصريه ، سجل شماره 3 ، 4 ، 7 ، 62 ، ص 34 ج 47 ج 50 ، 203 - 202 ( 2 ) . ناصر خسرو ، سفرنامه ، ص 111